Wat is grout? Kort gezegd: een vloeibaar mengsel op basis van cement dat na het aanbrengen uithardt. In de funderingswereld kom je het vaak tegen, op tekeningen, in offertes en in namen als groutinjectiepaal of casing draaipaal met groutinjectie. Maar wat zit erin, wat doet het precies en waarom wordt het gebruikt? In dit artikel lees je het, zonder dat je er constructeur voor hoeft te zijn.
Wat is grout precies?
Grout is een cementgebonden mengsel dat zo vloeibaar is dat het in nauwe ruimtes en in de grond kan worden gepompt of geperst. Bij funderingspalen gaat het meestal om een mengsel van cement en water. Afhankelijk van de toepassing kunnen er fijne vulstoffen of hulpstoffen aan worden toegevoegd, bijvoorbeeld om het mengsel beter te laten vloeien of de uitharding te sturen.
Na het aanbrengen reageert het cement met het water en hardt het mengsel uit tot een stevige, steenachtige massa. De sterkte bouwt zich in de loop van dagen tot weken op. Hoeveel water er in het mengsel zit, bepaalt voor een groot deel hoe vloeibaar het is en hoe sterk het wordt: meer water vloeit makkelijker, maar geeft een zwakker eindresultaat.
Het woord komt uit het Engels. Zoek je op grout en kom je bij tegels uit, dan klopt dat ook: in het Engels heet voegmiddel voor tegels eveneens grout. In dit artikel gaat het over grout in de bouw, en vooral in funderingen.
Grout, mortel en beton: wat is het verschil?
Alle drie zijn cementgebonden, maar ze verschillen in samenstelling en daardoor in gedrag.
| Grout | Mortel | Beton | |
|---|---|---|---|
| Samenstelling | Cement en water, soms met fijne vulstoffen of hulpstoffen | Cement, zand en water | Cement, zand, grind en water |
| Consistentie | Vloeibaar en pompbaar | Smeerbaar en stijver | Stort- of pompbaar, met grove korrels |
| Typisch gebruik | Injecteren, ondergieten, holtes vullen | Metselen en voegen | Constructies, vloeren, het vullen van palen |
Het belangrijkste verschil zit in de korrel. Beton bevat grind en kan daardoor niet in nauwe spleten of in de grond dringen. Grout heeft geen grove korrels en vloeit overal in waar ruimte is. Dat maakt het geschikt om te injecteren.
Waarvoor wordt grout gebruikt in de bouw?
Grout kom je in de bouw op verschillende plekken tegen:
- Funderingspalen. Rond of onder de paal, om de paal beter met de grond te verbinden. Daarover gaat de rest van dit artikel.
- Groutankers. Ankers die met een groutlichaam in de grond worden vastgezet, bijvoorbeeld om een damwand of keerwand op zijn plaats te houden.
- Ondergieten. Het vullen van de ruimte onder de voetplaten van staalconstructies of machines, zodat de belasting gelijkmatig wordt overgedragen.
- Grondverbetering. Het injecteren van grout in de grond om die te versterken of af te dichten.
- Holtes en sparingen vullen. Het opvullen van ruimtes die met gewoon beton lastig bereikbaar zijn.
Wat deze toepassingen gemeen hebben: grout komt op plekken waar beton niet kan komen.
Waarom wordt grout gebruikt bij funderingspalen?
Bij een funderingspaal kan grout drie dingen doen.
Smeren tijdens het inbrengen
Tijdens het indraaien van een paal wordt grout door de holle buis naar buiten geperst. Het vormt een smeerlaag tussen de paal en de grond, waardoor de weerstand afneemt en de paal makkelijker zakt. Bij sommige systemen helpt grout zo om door een vaste tussenlaag heen te komen.
Meedragen na uitharding
Een paal draagt zijn last af via de punt onderaan en via de wrijving langs de schacht. Na uitharding vormt het grout een ruwe, stevige mantel rond de paal die veel beter aan de grond hecht dan een kale stalen buis. Vooral in zandlagen, waar het grout zich met het zand mengt, levert dat extra schachtwrijving op. Daardoor kan een paal met dezelfde diameter meer dragen. Bij een schroefinjectiepaal is de groutschacht onderin, bij de punt, het breedst en wordt hij naar boven toe smaller. Bij een casing draaipaal met groutinjectie kan op einddiepte een verbrede voet worden gevormd, die het draagvermogen van de punt vergroot.
Het staal beschermen
Bij een stalen paal schermt de groutmantel het staal af van de omringende grond en het grondwater. Dat gaat corrosie tegen.
Welke palen werken met grout?
Grout wordt in verschillende paalsystemen gebruikt. De bekendste:
- De schroefinjectiepaal, waarbij tijdens het indraaien continu grout wordt geïnjecteerd. In slappe lagen ontstaat een dunne groutschil rond de buis, in een vaste zandlaag wordt de paal minimaal zo dik als het schroefblad.
- De casing draaipaal met groutinjectie, waarbij grout helpt om dieper te komen of een verbrede voet vormt. Bij de gewone casing draaipaal is grout optioneel.
- De groutinjectiepaal, de verzamelnaam voor palen waarbij grout rond de schacht meedraagt. De gangbare uitvoeringen worden gedraaid en zijn trillingsvrij. Er bestaan ook geheide uitvoeringen met groutinjectie, en die zijn dat niet.
Hoe de schroefinjectiepaal en de casing draaipaal zich tot elkaar verhouden, lees je in het artikel schroefinjectiepaal of casing draaipaal.
Hoe komt grout in de grond?
Op de bouwplaats wordt grout in een menginstallatie aangemaakt uit cement en water, in de verhouding die bij het ontwerp hoort. Een pomp perst het mengsel via een slang naar de paal. Bij een schroefinjectiepaal wordt de holle buis tijdens het indraaien met grout gevuld, dat bij de schroefpunt naar buiten komt. Bij een casing draaipaal met groutinjectie gaat het grout door een lans die vast zit op de punt; de buis zelf wordt daarna met beton gevuld.
Het grout vult de ruimte rond de paal en dringt in de omliggende grond. Een deel komt langs de schacht weer naar boven. Dat overtollige grout, de groutretour, wordt opgevangen en afgevoerd.
Tijdens het injecteren worden per paal gegevens vastgelegd, zoals de hoeveelheid grout en de druk. Zo kun je na afloop per paal zien wat er in de grond zit.
Waar let je op bij werken met grout?
Het proces bepaalt de kwaliteit. Groutdruk, mengverhouding en de hoeveelheid grout per paal bepalen of de paal doet wat er is gerekend. Een te waterig mengsel wordt minder sterk, en te weinig grout geeft een dunnere mantel. Daarom hoort het injecteren per paal te worden vastgelegd.
Een natte techniek. Op de bouwplaats staat een menginstallatie met slangen, en er komt overtollig grout naar boven. Dat vraagt ruimte, een goede inrichting van de werkplek en schoon werken, zeker op een binnenlocatie.
Uithardingstijd. Grout moet uitharden voordat de paal zijn volle draagvermogen heeft. Daar houd je rekening mee in de planning van de volgende bouwfase.
Rekenregels. Het draagvermogen van een paal met grout wordt berekend met factoren die bij het paalsysteem horen, volgens de geldende normen. In de herziene NEN 9997-1 zijn de factoren voor schroefinjectiepalen verlaagd. De constructeur moet dus rekenen met de waarden die bij het gekozen systeem en de actuele norm horen.
Is grout altijd nodig?
Nee. Grout is een middel, geen doel. Laat de sondering zien dat een paal zonder grout het vereiste niveau haalt en voldoende draagt, dan is dat vaak de eenvoudigere en voordeligere uitvoering. Bij de schroefinjectiepaal hoort grout bij het systeem. Bij een casing draaipaal is het een keuze die je per paalveld kunt maken: de zwaarst belaste palen met grout, de rest zonder. Die afweging hoort thuis in het funderingsadvies.
Grout in jouw fundering
Staat er grout op je tekening of in een offerte en wil je weten of het nodig is? Of zoek je een paalsysteem dat meer draagvermogen haalt uit een beperkte diameter? Bij Palvaro rekenen we de opties met en zonder grout voor je door en regelen we het traject van sondering tot paal. Vraag een offerte voor je fundering aan en je hoort binnen 5 werkdagen wat past.