Trillingsvrij en trillingsarm klinken bijna hetzelfde, maar het verschil tussen trillingsvrij en trillingsarm is groot. Het ene woord betekent dat er geen heitrillingen ontstaan, het andere dat ze worden beperkt. Voor de buren, het bestek en de begroting maakt dat veel uit. In dit artikel lees je wat beide termen betekenen, welke paaltypes erbij horen en hoe je bepaalt welke aanpak bij jouw project past.
Waar komen trillingen bij funderen vandaan?
Bij heien wordt een paal met een reeks klappen de grond in geslagen. Elke klap zet een trilling in gang die zich via de grond naar de omgeving verplaatst. Op een open terrein is dat meestal geen probleem. Vlak naast een oud pand, een monument of een gebouw met gevoelige apparatuur kan het wel tot schade of overlast leiden: scheuren in metselwerk, verergering van bestaande schade of klachten van bewoners.
Hoe sterk de trillingen bij een belending aankomen, hangt af van de slagenergie, de grondopbouw, de afstand en de staat van het gebouw. Daarom bestaat er geen vaste afstand waarbinnen heien wel of niet kan. Het is een afweging per project.
Wat betekent trillingsvrij?
Trillingsvrij betekent dat de paal zonder slag de grond in gaat. Hij wordt geschroefd of gedraaid met een boormotor die draaikracht en neerwaartse druk levert. Omdat er geen klap op de paal komt, ontstaan er geen heitrillingen. Op de pagina over trillingsvrij funderen staan de systemen uitgebreid beschreven.
Paaltypes die onder trillingsvrij vallen:
- de schroefinjectiepaal, een stalen buis met schroefpunt en groutmantel;
- de casing draaipaal, een gedraaide stalen buis die met wapening en beton wordt gevuld;
- de casing draaipaal met groutinjectie, een variant waarbij grout helpt om dieper te komen of een verbrede voet te vormen;
- de gangbare, gedraaide uitvoeringen van de groutinjectiepaal. Er bestaan ook geheide uitvoeringen, en die zijn niet trillingsvrij.
Trillingsvrij is overigens niet hetzelfde als geluidloos of onmerkbaar. De boormotor, de pompen en eventueel een groutinstallatie maken geluid, al is dat veel minder dan de klap van een heiblok. En er rijdt materieel over de bouwplaats.
Wat betekent trillingsarm?
Trillingsarm betekent dat er wel geheid wordt, maar met een techniek die de trillingen naar de omgeving beperkt. De trillingen worden kleiner, ze verdwijnen niet. Meer daarover lees je op de pagina over trillingsarm heien.
Trillingsarm bij Palvaro: inwendig heien van stalen buispalen
Bij Palvaro betekent trillingsarm: een stalen buispaal die inwendig wordt geheid. Het valgewicht slaat in de buis onderin op een prop grind, in plaats van bovenop de paalkop. De energie komt daardoor onderin de paal terecht, op de plek waar hij de grond in moet. Dat is aanzienlijk rustiger dan uitwendig heien, maar het blijft trillingsarm en niet trillingsvrij.
Daarbij stemmen we de volgorde van de palen af op de omgeving, zodat gevoelige punten zo min mogelijk worden belast. De diameter van de stalen buispaal wordt afgestemd op de belasting.
Andere heitechnieken in de markt
In de bouw wordt ook trillingsarm geheid met prefab betonpalen, bijvoorbeeld met hydraulische heiblokken waarvan de slagenergie te regelen is, of door eerst voor te boren. Die techniek kom je in bestekken en offertes tegen, maar Palvaro werkt niet met prefab betonpalen.
Bij trillingsarm heien naast bebouwing horen meestal een bouwkundige vooropname van de belendingen en trillingsmetingen tijdens het werk. Die metingen worden getoetst aan de geldende richtlijnen, zoals de SBR-richtlijn voor trillingen. Welke waarden toelaatbaar zijn, hangt af van het soort gebouw en de staat ervan.
Het verschil tussen trillingsvrij en trillingsarm in één tabel
| Trillingsvrij | Trillingsarm | |
|---|---|---|
| Hoe gaat de paal de grond in? | Geschroefd of gedraaid, zonder slag | Geheid, met maatregelen die trillingen beperken |
| Heitrillingen | Geen | Beperkt, maar aanwezig |
| Geluid | Boormotor, pompen, groutinstallatie | Klappen van het heiblok, minder bij inwendig heien |
| Palen bij Palvaro | Schroefinjectiepaal, casing draaipaal, groutinjectiepaal | Inwendig geheide stalen buispaal |
| Vooropname en metingen | Afhankelijk van de omgeving, vaak beperkter | Naast bebouwing meestal nodig |
| Inpandig | Vanaf ca. 2,2 m werkhoogte, kleine stelling voor schroefinjectie | Vanaf ca. 2,2 m werkhoogte, per project beoordeeld |
Wanneer kies je voor trillingsvrij?
Trillingsvrij is de veilige keuze als de omgeving weinig verdraagt of als heien praktisch niet kan:
- direct naast oude panden, monumenten of gebouwen met bestaande schade;
- in binnensteden met krappe kavels en veel omwonenden;
- binnen een bestaand pand, waar je de constructie zelf niet wilt laten trillen;
- bij gebouwen met gevoelige functies in de buurt, zoals laboratoria of zorggebouwen;
- als het bestek of de omgevingsvergunning trillingsvrij werken voorschrijft.
Ook bij funderingsherstel werk je per definitie naast een pand dat al kwetsbaar is. Daar ligt trillingsvrij voor de hand.
Wanneer volstaat trillingsarm?
Trillingsarm heien is een beproefde en vaak efficiënte aanpak als de omgeving het toelaat:
- bij nieuwbouw op een open terrein, zonder kwetsbare belendingen dichtbij;
- op een bedrijventerrein, bij een hal of loods zonder trillingsgevoelige functies in de buurt.
Staat er wel bebouwing in de buurt, maar is die niet bijzonder kwetsbaar, dan kan trillingsarm heien met een vooropname en metingen een goede middenweg zijn.
Wat betekent het voor de buren en het bestek?
Welke aanpak je ook kiest, de buren merken dat er gebouwd wordt. Het verschil zit in wat ze merken en hoeveel voorbereiding dat vraagt.
Bij trillingsarm heien naast bebouwing hoort een zorgvuldige aanloop. De staat van de belendende panden wordt vooraf vastgelegd, met foto’s en een beschrijving van bestaande scheuren. Buren horen vooraf wanneer er geheid wordt en hoe lang, en er is een aanspreekpunt voor vragen. Tijdens het werk wordt gemeten, zodat de aanpak kan worden bijgestuurd als de waarden oplopen.
Bij trillingsvrij funderen is die aanloop meestal lichter, omdat de heitrillingen wegvallen. Naast een heel kwetsbaar pand blijft een vooropname toch verstandig: er rijdt materieel en de grond wordt verdrongen.
Kijk ook goed in het bestek en de omgevingsvergunning. Daar staat soms al welke methode is toegestaan, of welke eisen er gelden voor trillingen en geluid. Dat bepaalt de keuze dan voor een groot deel.
Kosten: per paal en over het hele project
Op een offerte kijk je meestal eerst naar de prijs per paal. Maar naast bebouwing komen er bij heien, ook trillingsarm, posten bij: de vooropname van de buren, trillingsmetingen, aanpassingen in de aanpak en het risico op schadeclaims of op stilleggen van het werk door klachten. Bij trillingsvrije, grondverdringende systemen vallen die posten kleiner uit en is er geen grondafvoer.
Op een open terrein werkt het andersom. Daar weegt het voordeel van trillingsvrij minder zwaar en telt vooral welk systeem het best past bij de grond en de belasting. De vraag is dus niet welke methode goedkoper is, maar welke methode op deze plek het minst kost.
Combineren binnen één project
Het hoeft geen of-of te zijn. Op een kavel waar één zijde aan een kwetsbare belending grenst, kun je langs die zijde trillingsvrij werken en verderop in het vrije veld inwendig geheide stalen buispalen toepassen. Of dat technisch en in de planning klopt, bepaalt de constructeur in de berekening. Beide systemen moeten in de berekening en het palenplan goed op elkaar aansluiten.
Wil je meer weten over het beschermen van de buren tijdens de bouw, lees dan hoe je trillingsschade bij de buren voorkomt. Voor de bredere paalkeuze helpt het artikel over welke funderingspaal je kiest.
Twijfel je welke aanpak past?
Bij Palvaro kijken we eerst naar de omgeving, de grond en de bouwplaats, en kiezen we pas daarna de methode: trillingsvrij waar het moet, trillingsarm waar het kan. Die afweging leggen we vast in het funderingsadvies. Stuur je tekening en een paar foto’s van de omgeving mee en vraag een offerte voor je fundering aan. Binnen 5 werkdagen weet je welke aanpak past.